Başlangıç > Dökümanlar > Delphi Dersleri(Zirvedeki Beyinler)

Delphi Dersleri(Zirvedeki Beyinler)

Delphi Hakkında

Delphi bir programlama ortamıdır.Programlama dili olarak pascalın nesne yönelimli(object oriented) uzantısı olan Object pascal dilini kullanmaktadır.Object pascal kolay anlaşılır bir dile, hızlı derleme gücüne ve modüler programlama için gerekli tüm komutlara sahiptir.Object pascal delphinin IDE si ile birlikte daha anlaşılır bir yapıya kavuşturulmuştur.IDE tümleştirilmiş uygulama geliştirme ortamı demektir.

Delphi bir Raddır.Rad (Rapid Application Development) hızlı uygulama geliştirme demektir. Rad sistemli programlama ortamlarında text tabanlı programlama ortamlarına göre program yazmak çok daha kolaydır.Rad ortamında Hazır formlar, bileşenler bulunmaktadır.
Formumuzun tasarımını görsel bir ortamda resim çizer gibi yapıyoruz.
Text tabanlılarda ise görsel bir ekran yoktur.Notepadde yazı yazar gibi program yazarsınız.

Delphi 7nin de birçok sürümü bulunmaktadır.Bunlar Personal , Profesyonel , Enterprise ve Architect sürümleridir.
Personel sürümü yeni başlayanlar ve sıradan programcılar içindir.Bunda yazdığınız programı ticari olarak satamazsınız.Diğer sürümlere göre bileşen sayısı azdır.
Profesyonel sürümü bütün temel özellikleri ve bunlara ek olarak genişletilmiş veritabanı desteği, biraz internet desteği ve harici programların bazılarını içerir.
Enterprise sürümü büyük şirket uygulamaları geliştiren programcılar içindir.Eski adı Client/server suitedir.
Architect sürümünde Enterpriseden farklı olarak BoldSoft'un Bold for Delphi ürünü yer almaktadır.

Delphi 7 Giriş Ekranı

Aşağıda gördüğünüz görüntü delphinin IDE'sidir.Yani Delphi'yi çalıştırdığınızda ekrana gelen Editördür.

Delphi 7 Editörü windows formlarından (veya diğer nesnelerinden) oluşmaktadır. Diğer yardımcı nesneleri bu formlara ekleyerek proje geliştirebilmekteyiz (windows
formları olmadan da proje geliştirilebilir).
Yukarıdaki resimde karşınıza açılan penceredeki Windows Formlarına ait nesneler
gösterilmiştir.
Şimdi bu nesneleri hepbirlikte inceleyelim.

Component Palette

Bu pencere,Delphi 7 içerisinde uygulama geliştirebilmeniz için
kullanabileceğiniz form dışındaki tüm kontrolleri (Kullanım amaçlarına göre
gruplandırma yapılarak ayrı ayrı yapraklar halinde verilmişlerdir.) içerisinde
barındıran bir nesnedir.

Bu yapraklardan birtanesine tıkladığınız zaman, o gruba ait tüm kontrolleri

görebilirsiniz. Hangisini projenizde kullanacaksanız üzerine mousun sol tuşuyla
çift tıklayıp, formunuzun üzerine ekletebilirsiniz.

Örnek olması açısından "Standart" yaprağında bulunan "Button" kontrolünün
üzerine çift tıklayın, formunuzun üzerine eklendiğini göreceksiniz. Boyutlarını
ve koordinatlarını mousunuzla kolayca değiştirebilirsiniz.
Delphinin bir özelliğide eklemiş olduğunuz her kontrolün kullanacağı
kütüphaneyi Delphi’nin otomatik olarak projeye dahil ettiğidir. Peki ama bu
kodu nereye ekledi? Tabii ki aşağıdaki "Unit.pas" penceresinin (Formun üzerine
çift tıklarsanız erişebilirsiniz.) içerisine ("pas" uzantılı dosyalar yazmış
olduğunuz kodları saklarlar.) dosyayı kaydettikten sonra bu kodlar "pas" uzantılı
olarak yeni bir dosya oluşturmaktadır.

Buradaki mantık "Nesneden nesne yaratma (Object Oriented)" şeklinde
işlemektedir. Daha detaylı olarak açıklayacak olursak, "TButton" Delphi
içerisinde bu kontrole ait tüm özelliklerin ve metodların tanımlandığı bir
class’tır. "Button1" de, bu Class’tan türetilen yavru üyenin adıdır. Dolayısıyla
bu sınıfa ait statik olmayan tüm yöntemleri de
bünyesinde barındıracaktır.
Delphi’nin tüm kontrollere ait kütüphaneleri projenize başlangıç anında
eklememesinin sebebi, performansı en üst düzeyde tutmak istemesinden
kaynaklanmaktadır.
Kullanılmayan bir class’ın projeye eklenmesi pek
hoş olmayacaktır.

Object Inspector, Exploring Unit.pas

Bu pencereden projenize eklemiş olduğunuz form ve diğer nesneleri (Button,
Edit vs.) izleyebilirsiniz. Şayet buradaki nesnelerden herhangi birtanesinin
üzerine mous ile çift tıklarsanız, "Unit.pas" penceresinde o nesnenin
tanımlanmış olduğu satıra ulaşabilirsiniz.

Alt kısımda yer alan diğer pencereden de eklemiş olduğunuz kontrole ait
özellikleri "Properties" yaprağından değiştirebilirsiniz. Eğer bu pencere ekranda
gözükmüyorsa, "View->Object Inspector" adımlarını izleyerek gözükmesini
sağlayabilirsiniz.

Events’lara Erişebilmek

Delphi içerisinde kod yazabileceğiniz yordamlara (Tetikleyiciler) ulaşabilmek
için yukarıdaki pencerenin (Object Inspector) "Events" yaprağına
tıklayabilirsiniz. Bu yaprakta hangi yordama kod yazacaksanız, sağında yer alan
beyaz kutunun içerisine mous ile çift tıklamalısınız.

Aşağıda "Events" yaprağına ait görüntü ekranı verilmiştir. Burada Form’a ait
(Seçili eleman form olduğu için) bir çok tetikleyici görüntülenecektir.

Kod Penceresine Ulaşmak
Kaynak: Wardom http://www.wardom.org/showthread.php?t=339507

Yukarıdaki pencerede herhangi bir yordama (İsimlerinin sağındaki beyaz alana)
mous ile çift tıklarsanız, kodları yazabileceğiniz ekrana kolayca ulaşabilirsiniz.
Aşağıdaki pencereye "OnCreate" yordamı çift tıklanılarak ulaşılmıştır.

Bu yordama ait işleteceğiniz kodları yukarıda işaretlenen yerlere yazmalısınız.

Kod (Unit) Penceresinin Özellikleri

Yukarıda açmış olduğunuz “Unit” penceresi, görsel dillerle beraber
kullanılmaya başlayan bir çok özelliği de beraberinde getirmektedir. Bu ekran
bir Editör programının parçası olup, epeyce kullanışlı özelliği bulunmaktadır.
Aşağıda en önemli özelliklerinden bahsedilmektedir.

  • Ctrl+Space Tuşunun Beraber Kullanılması

    Unit penceresinde kodlarınızı yazarken herhangi bir komutun baş harflerini
    hatırlamanız, satırı tamamlamanız için yeterli olacaktır.(Kodun doğru
    yazılabilmesi için devamlı kullanmanızı tavsiye ederim). Aşağıdaki pencerede
    izlenen adımlara dikkat ediniz.

    Bu ekranda "Edi" yazıp "Ctrl+Space" tuşlarına beraberce basarsanız, eklenmiş
    olan kütüphanelere ait yazabileceğiniz tüm komutları listeleyen yeni bir
    pencereyle karşılaşacaksınız. Enter tuşuna basarak bu pencereden istediğiniz
    komutu seçebilirsiniz.

 

  • Kod Penceresinde "." Karakterinin Kullanılması

    Yukarıda anlatılan şekilde (Ctrl+Space), kullanacağınız komutun ismini tam
    olarak yazdırdıktan sonra (Ezbere de yazabilirsiniz tabii ki) klavyeden "." tuşuna
    basarsanız, o kontrole (veya komuta) ait tüm özellik ve metodların içerisinde
    bulunduğu yeni bir listeyle karşılaşırsınız. Hangi özelliği (veya metodu)
    kullanacaksanız "Enter" tuşuyla seçebilirsiniz (Bu özellik kod yazma kolaylığı
    açısından gerçekten devrim sayılabilecek bir olaydır). Burada dikkat edeceğiniz
    husus, eğer bir kontrole ait tüm özellikleri listelemek istiyorsanız; o kontrolün
    sürüklenip (veya kodla eklenmesi gerekir) formun üzerine bırakılması gerektiğidir. Projeye tanıtılmamış bir kontrolün özelliğini listelemeniz mümkün
    olmamaktadır. Aşağıda bu olay örneklendirilmiştir.

    Kod yazarken bu pencere sizi devamlı olarak yönlendirecektir. Sonuç olarak her
    zaman doğru kod satırları oluşturmuş olacaksınız. Açılan pencerenin sol kısmına
    dikkat edecek olursanız komutun bir özellik, procedure veya function olduğu da
    belirtilmektedir. Sağ tarafta ise metodun veya özelliğin döndürdüğü tip
    gösterilmektedir.

Object TreeView Penceresi

Bu pencere, eklemiş olduğunuz kontrollere ait bilgileri ağaç yapısı şeklinde
listelemek
için kullanılabilmektedir. Herhangi bir kontrolün üzerine mousun sol
tuşuyla tıklarsanız, o kontrolün aktifleşmesini sağlayabilirsiniz. Aynı şekilde
mous ile çift tıklama yaparsanız sizi kod sayfasına ulaştıracaktır.

Eklemiş olduğunuz tüm kontrolleri bu pencereden takip edebilirsiniz.
Eğer ekranınızda bu pencere gözükmüyorsa "View->Object TreeView"
Kaynak: Wardom http://www.wardom.org/showthread.php?t=339507
adımlarını izleyerek gözükmesini sağlayabilirsiniz.
Yukarıdaki pencereleri dilerseniz üst üste mous ile yerleştirerek tek bir
pencerede gösterilmesini de sağlayabilirsiniz. Uygulama açısından pencerelerin
nerede olduğu Delphi’yi fazla ilgilendirmemektedir, hangisi kolayınıza geliyorsa
o şekilde kullanabilirsiniz.

Pencereye dikkat edecek olursanız üç farklı yaprağın bulunduğunu
görecekseniz. Ekranınızda daha rahat çalışabilmeniz için bu yöntemi
uygulamanız tavsiye edilir.

Delphi Dosya Uzantıları

Oluşturduğunuz Delphi projesi aşağıdaki uzantılı dosyaları otomatik olarak
oluşturacaktır.


Bu iki dosyayı silerek projelerinizi diskete kaydedebilirsiniz. Uygulamanızı her
çalıştırdığınızda, bu dosyalar yeniden Delphi tarafından oluşturulacaktır.

Kod Penceresine Ait Font Ayarları

Delphi, sizlere Unit penceresine yazacağınız kodları belirlemiş olduğu grup
dahilinde
değişik formatlarda yazmanıza imkan tanımaktadır. Mesela aynı
pencere içerisinde kod satırları ile açıklama satırlarının farklı renkte olması
(veya farklı kalınlıkta) bu sayede mümkün olabilmektedir. Dilerseniz tamamen
sizin hoşunuza gidebilecek bir düzende oluşturabilirsiniz. Aşağıda kod
penceresine ait Editör ayarlarını nasıl yapabileceğiniz açıklanmıştır.

"Tools->Editor Options" adımlarından sonra karşınıza aşağıdaki "Editor
Properties
" penceresi açılacaktır. Bu pencerenin "Color" yaprağını aktif hale
getirin.

"Elements" kısmında gruplandırılmış olarak bulunan seçeneklerden bir tanesini
seçip, o elemana ait tüm font ayarlarını belirleyebilirsiniz. Yapacağınız
değişiklikler sadece "Elements" kısmından seçmiş olduğunuz gruba etki
edecektir. Diğer grupta bulunan elemanlar bu değişikliklerden
etkilenmeyecektir.

Uses İfadesi

Uses deklarasyonu sayesinde, Delphi içerisinde tanımlı olan kütüphaneler (veya
sizin oluşturduğunuz diğer Unit leri çağırmak) projeye dahil edilebilirler. Bu
sayede kütüphanelerin içerisinde tanımlı olan fonksiyon, değişken, procedure ve
özellikleri
kolayca kullanabilirsiniz. Uygulamanızın ilk çalışması anında en çok
kullanılan kütüphaneleri Delphi otomatik olarak projenize dahil edecektir. Fakat
bazı durumlarda sizin dahil edilmeyen kütüphaneler içerisinde tanıtılmış olan
metodlara ihtiyacınız olacaktır. İşte bu kütüphaneleri uygulamanıza ancak
"Uses" bildirisiyle çağırabilirsiniz.
"Uses" bildirisinin nasıl yapılacağı aşağıda gösterilmiştir.

Pencereye dikkat edecek olursanız tek bir "uses" deklarasyonu sayesinde araya
","konularak bir çok kütüphane uygulamanıza dahil edilmiştir (Dahil edilen bu
kütüphaneler sadece Unit1 tarafından kullanılabilir).
Uses bildirimini daha iyi anlamanız için aşağıdaki örneği dikkatlice inceleyiniz.
Örnekte Buttona tıklanılarak kullanıcıya basit bir mesaj iletilmesi istenmiş olup,
bu amaçla aşağıdaki kod satırı eklenmiştir.

Programı çalıştırıp Button2’ye tıklayacak olursanız aşağıdaki pencereyle
belirtmiş olduğunuz uyarı kullanıcıya iletilecektir.

Peki neden bu uyarı gözüktü ? Hemen izah edelim, çünkü "ShowMessage"
fonksiyonu "Dialog" kütüphanesinin içerisinde tanımlanmıştır (Dilerseniz Ctrl
tuşu basılıyken mousun sol tuşu ile "ShowMessage" yazısının üzerine tıklayın) .

Uses satırında da bu kütüphane projenize dahil edildiği için, Buttona her
tıkladığınızda mesaj ayrı bir pencere olarak karşınıza gelecektir.

Şimdi Uses satırında yer alan kütüphanelerden "Dialogs" olanını silip
uygulamanızı çalıştırırsanız (çalıştıramayacaksınız) "ShowMessage"
fonksiyonunu bulamadığına dair uyarıyı sizlere iletecektir.

Project Manager Penceresi

Bu pencere sayesinde projeniz için oluşmuş olan dosyaların kayıtlı oldukları
adresleri izleyebilirsiniz. Burada gözüken bir proje grubudur ve bu gruba ait bir
çok Delphi dosyasının bulunduğu sanıyorum dikkatinizi çekmiştir.

Şayet bu pencere ekranda gözükmüyorsa "View->Project Manager" adımlarını
izleyerek ekranda açtırabilirsiniz. "New" komutuyla ekleme, "Remove"
komutuyla da silme işlemini gerçekleştirebilirsiniz.

Window List Penceresi

Ekranda gözüküyor konumda olan tüm nesneleri izleyebileceğiniz bir
penceredir.

Bu pencereden herhangi bir nesneyi seçip "OK" Buttonuna tıklarsanız, seçmiş
olduğunuz pencereniz aktifleşecektir. Şayet bu pencere ekranda gözükmüyorsa
"View->Windows List" adımlarını izleyerek gözükmesini sağlayabilirsiniz.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Kaynak : Delphi 7 - Zirvedeki Beyinler
Düzenleme : Jeal0usy

Reklamlar
  1. Henüz yorum yapılmamış.
  1. No trackbacks yet.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: